I.
TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ TRẦM HƯƠNG.
II. ĐẶC ĐIỂM THỰC
VẬT HỌC CÂY DÓ BẦU.
III. ĐẶC TÍNH VÀ
CÔNG DỤNG CỦA TRẦM HƯƠNG.
IV. Q/T HÌNH THÀNH
TRẦM HƯƠNG VÀ KỸ THUẬT CẤY TẠO TRẦM.
V. KỸ THUẬT GIEO
- TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY DÓ BẦU.
VI. HIỆU QUẢ KINH
TẾ. |
IV.
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH TRẦM HƯƠNG VÀ KỸ THUẬT CẤY TẠO TRẦM.
1.Sự hình thành trầm
hương trong tự nhiên. |
 Sự
tạo trầm trong tự nhiên của cây dó bầu là sự biến đổi của
các phần tử gỗ do tác động bệnh lý bởi vết nứt gãy, sự xâm
nhập của các loài nấm…xảy ra một cách tự nhiên năm này sang
năm khác. Khi bị nhiễm bệnh ở một vùng nào đó cây sẽ tích
tụ nhựa đến đây để tự băng bó vết thương, xem như một khả
năng tự đề kháng để chống lại bệnh nên tạo ra trầm kỳ.
Trong
tự nhiên không phải bất kỳ thân cây dó nào cũng có trầm
– kỳ, chỉ có những cây bị bệnh mới chứa trầm ở phần lõi
thân. Ở phần này nếu quan sát kỹ qua kính lúp ta thấy các
tế bào gỗ thoái hóa, biến dạng mất mộc tố, chứa một chất
nhựa thơm (tinh dầu) biến thành những khối hình thể không
đều, lồi lõm có rãnh dọc, trong trong màu sậm đó là kỳ nam.
Chung quanh kỳ nam gỗ cũng biến chất ít nhiều đó là tóc.
Khi đốt cháy tóc tỏa ra mùi thơm (dùng làm nhang đốt).
Trầm
kỳ thường tìm thấy ở những cây dó bị bệnh sau thời gian
từ 10 – 20 năm hoặc lâu hơn. Cây bị bệnh lá có màu vàng
và nhỏ dần, thân cây có nhiều u bướu, xuất hiện những điểm
nâu đỏ. Gỗ cây trở thành một chất bóng như đá sỏi có những
nếp nhăn giống như cánh chim ưng, đó là những cây có trầm
và kỳ. |
2.Kỹ
thuật cấy tạo trầm. |
2.1.Một
số thành tựu về việc nghiên cứu cấy tạo trầm. |
Hiện
nay nhu cầu trầm hương trên thế giới ngày càng gia tăng,
trong khi đó lượng trầm tự nhiên gần như đã cạn kiệt do
việc khai thác bừa bãi. Giống Aquilaria cho trầm kỳ được
liệt kê trong sách đỏ của IUCN (The International Union
for the Conservation of Nature and Natural Resources) và
một số loài - trong đó có cây dó bầu - được xem có nguy
cơ tuyệt chủng, cần được bảo tồn và phục hồi.
Sự
hình thành trầm hương tự nhiên trong thân gỗ cây dó bầu
là một quá trình lâu dài phải mất một thời gian từ vài chục
năm trở lên và không phải bất cứ cây nào cũng cho trầm.
Ở
Việt Nam, song song với việc nhân giống cây dó bầu để trồng
(trong vườn hộ gia đình hoặc ở trang trại…) việc cấy tạo
trầm cũng đã xuất hiện ở một số địa phương như: Hà Tỉnh,
Quảng Nam, Đồng Nai, Khánh Hoà, Phú Quốc, Bình Định…Nhưng
đây là cách làm có tính bộc phát theo kinh nghiệm của mỗi
người. Có nơi người ta dùng đinh hoặc mẫu sắt hình tam giác
được cắt ra từ thùng phuy cũ đóng trực tiếp vào thân cây.
Có nơi người ta dùng khoan điện khoan vào thân cây ở nhiều
vị trí khác nhau, sau đó bơm hóa chất vào các lỗ đã khoan.
Các hóa chất đó có thể là H2SO4 loãng, HCOOH, KMnO4, HCl,NaHSO3,
FeCl3 hoặc FeSO4…
Trên
thế giới, việc nghiên cứu cấy tạo trầm đã được các nhà khoa
học theo đuổi hơn 40 năm qua và đã có những thành công đáng
kể. Ở Mỹ, trường ĐH Ha-Vớt đã nghiên cứu thành công phương
pháp cấy tạo trầm vào những năm 80 của thế kỷ 20. Đến năm
1994-1995 trường ĐH Kyoto (Nhật), nghiên cứu thành công
phương pháp cấy tạo trầm bằng men vi sinh và phương pháp
này tiếp tục được GS Gishi Honda thử nghiệm tại Trung Quốc
với tỉ lệ thành công trên 80%. Những năm gần đây, GS Gishi
Honda (Nhật) và GS TS Trần Kim Qui (Việt Nam) đã ứng dụng
quy trình công nghệ sinh học này để gây tạo trầm trên thân
gỗ của cây dó bầu tại Lâm Đồng - Việt Nam, kết quả bước
đầu cho thấy sau cấy men từ 6-12 tháng lượng trầm thu được
trên một cây vào khoảng 700gr.
Tại
Việt Nam, tổ chức Rừng Mưa Nhiệt Đới (The rain forest project
–TRP –) - đây là một tổ chức phi chính phủ của Hà Lan, được
sự tài trợ của liên minh Châu Âu - kết hợp với trường Đại
Học Quốc Gia TP HCM đã tiến hành nghiên cứu các phương pháp
cấy tạo trầm khác nhau trên cây dó bầu tại hai địa phương
là An Giang và Kon Tum từ năm 1992 đến nay. Công trình nghiên
cứu này mang lại nhiều kết quả rất khả quan, trong đó cho
thấy sự hình thành trầm có thể xảy ra trên những cây dó
bầu 4-5 năm tuổi sau khi xử lý chất xúc tác từ 6 đến 17
tháng. Nhà khoa học Nguyễn Hồng Lam (Trung tâm nghiên cứu
lâm đặc sản) đã nghiên cứu chế phẩm sinh học Lt và chế phẩm
này rất có triển vọng trong việc ứng dụng vào thực tế. Ngoài
ra, một số nhà khoa học ở Việt Nam, thuộc các tổ chức khác
nhau, cũng đang tiếp tục nghiên cứu đề tài này.
Tuy
nhiên, cho đến nay các kết quả nghiên cứu nói trên vẫn chưa
được công bố rộng rải, có lẽ đây là vấn đề độc quyền về
bí quyết nghề nghiệp và kỹ thuật của mỗi người.
Sau
đây là bài viết:
-
Nghiên cứu kỹ thuật gây tạo trầm hương trên cây dó bầu của
tác giả Nguyễn Hồng Lam .
-
Nghiên
cứu tạo trầm hương nhân tạo từ cây trầm hương của tác giả
Thái Thành Lượm. |
2.2.
Cơ sở lý luận của việc cấy tạo trầm |
Trầm
là tên gọi bao gồm tinh dầu và gỗ của cây dó bầu. Sự tạo
trầm là quá trình tích lũy tinh dầu ở một số khu vực của
mô gỗ bên trong thân cây dưới tác động của yếu tố tự nhiên,
theo cơ chế đặc biệt của cây. Quá trình này xảy ra trong
một thời gian dài đến hàng chục năm. Nói cách khác, hiện
tượng tụ trầm là kết quả của tiến trình bệnh lý diễn ra
trong mô gỗ của cây dó bầu. Gỗ cây dó bầu có cấu trúc những
tế bào Libe tập trung bên trong mạch gỗ và sẽ phản ứng với
các tác nhân kích thích bên ngoài để tạo thành hợp chất
Sesquiteipones tạo thành mùi đặc trưng cho gỗ trầm. Để cấy
tạo trầm, trước hết phải tạo được vết thương đặc biệt trên
tế bào Libe bên trong mạch gỗ. Việc làm này có thể dùng
nhiều biện pháp như vật lý, hóa học, sinh học…Với những
tác động vết thương bằng tác nhân thông thường không mang
lại hiệu quả như mong muốn mà phải có chất xúc tác và tác
nhân sinh học kèm theo. |
2.3.Các
phương pháp cấy tạo trầm. |
Mặc
dù mỗi người có cách làm riêng, không ai giống ai nhưng
nhìn chung việc cấy tạo trầm chỉ dựa trên 3 phương pháp
cơ bản sau đây: |
***
Phương pháp vật lý (Gây vết thương cơ giới): |
Đây
là phương pháp tác động cơ giới vào thân cây dó - Phương
pháp này chỉ là điều kiện cần cho quá trình hình thành trầm
của cây - qua vết thương các loài vi sinh vật sẽ dễ xâm
nhập vào trong thân cây để ký sinh. Phương pháp này rất
đơn giản, dễ thực hiện nhưng xác suất thành công thấp. |
***
Phương pháp hóa học (Xúc tác hóa chất): |
Một
số hóa chất khi tiêm vào thân cây qua vết thương có tác
dụng kích thích tạo trầm. Như đã trình bày ở trên, đây là
loại hóa chất gì vẫn còn là điều bí mật. Phương pháp này
rất hiệu quả, có thể tạo được nhiều trầm trong khoảng thời
gian rất ngắn. Tuy nhiên phương pháp này có một số nhược
điểm là trong sản phẩm nếu còn lại các thành phần hóa chất
độc hại như Cl, SO4, NO2 và, PO3…sẽ ảnh hưởng đến chất lượng
sản phẩm và không được người tiêu dùng ưa chuộng. |
|
|
***
Phương pháp sinh học (Men vi sinh): |
Như
chúng ta đã biết, khi cây dó bị bệnh, tức là do nấm hoặc
vi khuẩn ký sinh trong thân cây, cây có phản ứng đề kháng
bằng cách tiết ra nhựa để cô lập vết thương, trên cơ sở
đó trầm được hình thành. Phương pháp cấy tạo trầm bằng men
vi sinh, thực chất chỉ là phương pháp gây bệnh cho cây bằng
một loại nấm hoặc vi khuẩn nào đó đã được xác định. Hiện
nay việc nghiên cứu phương pháp này đã có những kết quả
rất khả quan với các ưu điểm như tỷ lệ thành công cao và
không để lại dư lượng độc hại trong sản phẩm. |
Công
ty Tinh Đất Việt đã thử nghiệm thành công hóa chất
tạo trầm. Tuy nhiên, để tạo ra sản phẩm trầm hương
sạch, thân thiện với môi trường, không ảnh hưởng
đến sức khỏe của người tiêu dùng, Công ty Tinh đất
Việt đang nổ lực tập trung nghiên cứu thành công
“ Chế phẩm tạo trầm - TDV ”. Sản phẩm “Chế phẩm
tạo trầm - TDV” sẽ được công bố trong thời gian
tới. |
|
|
| |
| |
|
