Xí
nghiệp điều tra thiết kế lâm-nông nghiệp Khánh Hoà nghiên cứu
xác định được phương pháp tạo trầm bằng tác nhân vi sinh trên
cây dó bầu. Đề tài khoa học này vừa mới được nghiệm thu vào
trung tuần tháng 8.
Theo các tài liệu thông tin khoa học thì những tác động cơ học
và sinh học trong thiên nhiên đã tạo nên tinh chất trầm trên
cây dó. Có nhiều loại cây dó khác nhau song thường gặp nhất
là dó bầu, dó me, dó quýt và trầm hương trên cây dó bầu là quý
nhất. Cây dó bầu tên khoa học là Aquilaria crassna thuộc họ
trầm (Thymeleaceae). Cây gỗ lớn cao chừng 20-25m, đường kính
khoảng 60cm, vỏ ngoài nhẵn, màu xám có vết nhăn dọc, thịt vỏ
màu trắng, cành non nhú lông mềm màu vàng xám. Lá đơn mọc cách,
hình mũi mác hay hình mác thuôn, dài 6 -11cm, rộng 3 - 4cm,
đỉnh có mũi nhọn, gốc hình nêm rộng, mép nguyên, mặt trên màu
lục, mặt dưới màu xanh xám, cuống lá dài 2-5mm có lông mềm.
Ngày xưa, Khánh Hoà từng nổi tiếng là xứ trầm hương nhưng cũng
từ rất lâu rồi loài cây đặc biệt có giá trị này đã bị con người
săn lùng ráo riết đến mức gần như tuyệt chủng.
Để
phục hồi và phát triển cây dó trên một số dải rừng có điều kiện
thích nghi và tính toán khả năng làm giàu bằng cây dó, tháng
12.1999 tỉnh Khánh Hoà đã triển khai thực hiện đề tài "Nghiên
cứu xác định các phương pháp tạo trầm bằng tác nhân vi sinh".
Đây là đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh do kỹ sư Đặng Ngọc
Châu, cán bộ Xí nghiệp điều tra thiết kế lâm-nông nghiệp Khánh
Hoà làm chủ nhiệm với sự hợp tác của Ban Quản lý rừng phòng
hộ Vạn Ninh và Viện Hải dương học Nha Trang.
Sau
khi tiến hành phân lập xác định được 4 loại nấm có trong mẫu
trầm tự nhiên, kỹ sư Đặng Ngọc Châu đã chọn 42 cây dó bầu lớn
(đường kính từ 45cm trở lên) trong tổng số 387 cây phân bố trên
0,9ha rừng trồng thuộc lâm phần Vạn Ninh để cấy nấm vào thân
cây. Số cây trên chia thành 4 nhóm ứng với mỗi loại nấm và có
một nhóm 4 cây được cấy hỗn hợp cả 4 loại nấm.
Qua
theo dõi và tác động bằng phương pháp đối chứng, kết quả kiểm
tra các chỉ tiêu lâm sinh cho thấy cây dó bầu khi cấy nấm vẫn
sinh trưởng, phát triển bình thường. Sau 9 tháng, bóc đốt một
số cây đã có mùi thơm của trầm, riêng nhóm cấy hỗn hợp tốc độ
tạo trầm chậm hơn. Trong 2 năm nghiên cứu, kỹ sư Đặng Ngọc Châu
đã tổ chức 3 lần lấy mẫu trầm từ những cây ký chủ để phân lập
và xác định được tên 3 chủng nấm tồn tại trong cây đó là Aspergillus
phoenicis (Cda) Thom, Pénicillium citrinum Thom và Pénicilliumsp.
Kết quả nghiệm thu bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên 30%
tổng số cây cho thấy các mẫu đều có dấu hiệu tạo trầm, bóc đốt
có mùi thơm của trầm hương.
Thành
công của đề tài không chỉ xác định được tên các loại nấm tham
gia vào quá trình tạo trầm (điều mà trước đây chưa có tài liệu
nào công bố) mà còn mở ra hướng mới trong quy hoạch phát triển
nghề rừng. Kỹ sư Đặng Ngọc Châu kiến nghị: "Nên đưa cây
dó bầu vào danh mục các loại cây trồng rừng, lập vườn ở những
vùng có điều kiện tự nhiên thích hợp. Ngoài việc cấy nấm còn
có thể áp dụng các phương pháp khác như dùng chất vô cơ hoà
tan để nghiên cứu tạo trầm nhân tạo". Bảo Chân
