Một
lít tinh dầu trị giá gần 1 tỉ đồng
“Một lít tinh dầu trầm có giá đến 50.000 đô la Mỹ (Hơn 750 triệu
đồng), nhưng nế có xuất xứ từ Việt Nam giá có thể lên đến 1 tỉ
đồng bở trầm hương VIệt Nam có chất lượng cao hơn tiêu chuẩn quốc
tế” – ông Hoàng Văn Được – Tổng thư ký hiệp hội Tinh dầu – Hương
liệu – Mỹ phẩm Việt Nam, khẳng định như vậy trong hội nghị về
cây trầm hương với sự bảo trợ của tổ chức Dự án Mưa rừng nhiệt
đới (TRP – một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Hà Lan). Với
cái giá như vậy, có thể nói trầm hương là một thị trường rất có
tiềm năng.
Trước đây, trầm hương là một sản vật của các nước Nam Á, thế nhưng,
cách đây chừng trên 10 năm chỉ còn Malaysia, Indonesia, Thái Lan,
Myanmar có trầm và gần đây thì sản lượng trầm hương ở các nước
này thấp hẳn do nguồn khai thác đã gần như cạn kiệt. Hiện chỉ
còn 3 nước cung cấp trầm hương cho thị trường thế giới là Việt
Nam, Lào và Campuchia, trong đó trầm hương Việt Nam được đánh
giá là có chất lượng cao nhất. Trước năm 1991, Việt Nam xuất khẩu
khoảng 10 – 15 triệu đô la Mỹ trầm hương mỗi năm. Dù được đánh
giá cao về chất lượng nhưng trầm hương Việt Nam chỉ xuất thô hoặc
xuất theo dạng đồ gỗ mỹ nghệ nên giá trị không cao.
Việt Nam – nguồn cung lớn cho thị
trường
Nhu cầu sử dụng trầm hương trên thế giới trung bình từ 250 – 350
tấn/năm và con số này không ngừng gia tăng. Nhưng do bị hạn chế
về vùng nguyên liệu nên cung cầu trên thế giới đối với mặt hàng
cao cấp này vẫn chưa cân bằng.Theo số liệu của Đài Loan, tình
hình nhập khẩu trầm hương từ Việt Nam của Đài Loan (thị trường
nhập khẩu trầm hương nhiều nhất thế giới hiện nay) không ngừng
gia tăng. Năm 1993, lãnh thổ này đã nhập 20 tấn trầm hương của
Việt Nam, đến năm 1994 tăng lên 85 tấn, năm 1995 là 103 tấn và
năm 1998 đạt tới 137 tấn…
Thế nhưng, sau một thời gian dài khai thác, đến cuối thập niên
1990, nguồn trầm hương tự nhiên ở Việt Nam gần như cạn kiệt và
để bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia, Chính phủ đã cấm hẳn việc
khai thác, mua bán trầm hương và xem đó là hàng quốc cấm.
Cây dó (có nơi gọi là gió) trên 10 tuổi mới có khả năng tạo trầm,
cây trên 50 tuổi mới tìm thấy trầm loại 3. Còn trầm loại 1 hoặc
kỳ nam chỉ có thể tìm thấy trên cây dó hàng trăm năm tuổi, nên
suốt từ thời cổ đại đến nay trầm hương chỉ khai thác trong tự
nhiên và ở nhiều nước, cây dó đã gần như tuyệt chủng.
Khoảng năm 1997 bắt đầu xuất hiện việc “cấy” hóa chất hoặt vật
cứng vào cây dó bầu để tạo trầm với những thành công bước đầu
ở Quảng Nam và một số tỉnh khác, cây dó bầu bắt đầu phát triển
ở nhiều trang trại. Theo tính toán sơ bộ, cả nước hiện có 6000
héc ta trồng dó, một số ít trong đó đã đủ 8 tuổi để có thể cấy
men tạo trầm. Một số vườn dó ở Tiên Phước, Quảng Nam đã thử khai
thác và sản lượng trầm hương là đáng khích lệ mặc dù chỉ thu được
trầm loại 4, loại 5.
Theo tính toán của các nhà đầu tư, tổng chi phí cho 1 héc ta trồng
6000 cây trầm hương trong 10 năm khoảng 36,5 triệu đồng. Nhưng
giá trị khai thác ít nhất cũng 3 tỉ đồng (đó là khả năng tạo trầm
thấp). Ngay cả trong trường hợp cây không tạo được trầm thì bán
gỗ làm nhang vẫn có lãi cao hơn hẳn so với trồng quế hoặc cây
nguyên liệu giấy như keo, bạch đàn vốn có thời gian đầu tư gần
như nhau.
Mặc dù đã sản xuất được trầm hương nhân tạo nhưng hiện nay các
văn bản về việc cấm xuất khẩu, khai thác trầm hương vẫn còn giá
trị nên trầm hương vẫn bị xem là hàng quốc cấm. Giám đốc một công
ty ở TPHCM cho biết: “Hiện nay công ty vẫn phải bán theo đường
tiểu ngạch, khai đây là nguyên liệu làm nhang và vì thế được miễn
thuế. Nhưng làm như thế thì gặp rủi ro rất lớn, còn nhà nước thì
thất thu thuế”. Chính vì sự rủi ro này mà giá mua trầm hương ở
Việt Nam hiện nay thấp hơn bốn lần so với giá chào bán trên các
trang web chuyên về mua bán trầm hương quốc tế.
Theo ông Hoàng Văn Được: “ Cần phải có một chiến lược quốc gia
cho cây trầm hương. Đến 95% trầm trên thị trường hiện nay là trầm
nhân tạo, dó đó chính phủ cần tạo hành lang pháp lý cho cây trầm
phát triển”.
Trầm hương sẽ trở lại thời thịnh
vượng
Có thể nói, ở mức độ nào đó, nhờ các hãng buôn trầm hương nước
ngoài mà trầm hương Việt Nam đã trở thành một thương hiệu có tầm
vóc quốc tế.
Hoàng Phan Long say sưa nói về vẻ đẹp của trầm hương cũng như
dự định mà anh đang theo đuổi qua Công ty Trầm Hương Tiên Phước
mà anh vừa thành lập. “Trầm loại 3, loại 2 thì phải chờ trên 50
năm mới có. Trầm loại 4, loại 5 thì trong vòng một hai năm tới
Việt Nam sẽ có rất nhiều. Tôi nhĩ đến một đăc sản của xứ Quảng
mà ai đã đến đây rồi thì không mua không được. Nhang trầm thứ
thiệt là thứ mà ai cũng muốn có để thắp trên bàn thờ ông bà, nhất
là dịp giỗ, tết. Đó là chưa nói số lượng du khách Trung Quốc đến
Việt Nam đang tăng rất mạnh, gần cả triệu người mỗi năm. Mà người
Trung Quốc thường quý trầm hương, cả người Nhật, người Hàn Quốc
cũng vậy. Một bó nhang trầm, một mẫu gỗ trầm tạc hình tượng Phật,
12 con giáp…chắc chắn là những món quà lưu niệm có ý nghĩa với
du khách khi đến Đà Nẵng, Quảng Nam. Trầm hương Việt Nam đã là
một thương hiệu và hãy để du khách tìm đến đây mua trầm hương
thứ thiệt”, anh Long nói.
Một cửa hàng nho nhỏ nằm dưới chân núi Ngũ Hành Sơn được anh Long
mở ra để giao dịch và bày bán sản phẩm. “6.000 hecta dó trên cả
nước chưa phải là con số lớn”, Long nói tiếp, “nhiều trang trại
đang tiếp tục trồng dó với số lượng lớn, thế nhưng thật tiếc nếu
phải đầu tư suốt 10 năm để rồi nhận ra cây dó được trồng không
phải giống tốt. Giống dó bầu Tiên Phước, Quảng Nam, đã được khẳng
định là cho trầm cao và chất lượng nhất”.
Công ty Trầm hương Tiên Phước của Long nhận cung cấp giống và
cấy tạo trầm với hợp đồng có bảo hiểm, (địa chỉ: số 678 Lê Văn
Hiến, Đà Nẵng; điện thoại 0511.969371). Vậy là khi cây dó trên
rừng không còn thì cây dó đầu tiên được trồng đã xuất hiện ở Tiên
Phước và đến nay phong trào “nuôi dó đợi trầm” đã phát triển rộng
khắp. Mong rằng như Long nói, thời thịnh vượng của trầm hương
Việt Nam đã bắt đẩu trở lại. |
