CÂY DÓ BẦU

Trong những năm qua, việc cà phê liên tục rớt giá và tình hình khủng khoảng đầu ra của hàng loạt cây ăn trái đã khiến nhiều nhà vườn trở nên lúng túng khi chuyển đổi cây trồng. Hiện nay có một loại cây lâm nghiệp đang được nhiều nhà vườn trong ngoài tỉnh chú ý, đó là cây dó bầu dùng để khai thác trầm hương.

Giá trị kinh tế của cây dó bầu

“Trồng cây dó bầu có thể thu lãi hàng tỷ đồng/hécta”- ông Trần Quốc Cừ, một nông dân có kinh nghiệm gần 20 năm tạo trầm trên cây dó bầu ở tỉnh Phú Yên đã cho biết như vậy. Trước đây, việc khai thác trầm hoàn toàn dựa vào cây dó bầu mọc trong rừng. Nay cây dó bầu đã được các chủ vườn trồng và chăm sóc rất kỹ để khai thác trầm. Trầm hương có trên cây dó bầu là do cây bị thương đã tiết ra mủ để bao bọc vết thương và tạo thành trầm hương. Khi trầm hương tích tụ lâu ngày sẽ thành kỳ nam (có giá trị đắt hơn nhiều lần so với trầm hương). Trầm hương và kỳ nam được chưng cất lấy tinh dầu phục vụ cho ngành công nghiệp hương liệu mỹ phẩm như pha chế nước hoa cao cấp, sản xuất xà bông…Trầm hương còn được sử dụng trong y khoa (cả Đông lẫn Tây y) và chế tác đồ thủ công mỹ nghệ cao cấp. Chính do nó có nhiều công dụng và khá đặc biệt như vậy nên giá trầm hương trên thị trường trong ngoài nước rất cao. Tại thị trường TP.Hồ Chí Minh hiện nay, 1 kg trầm hương loại nhất khoảng 45 triệu đồng, trầm hương loại 6 (loại thấp nhất) cũng trên 3 triệu đồng/kg. Riêng giá của kỳ nam không dưới 100 triệu đồng/kg.

Theo Hiệp hộp tinh dầu – hương liệu mỹ phẩm Việt Nam, nhu cầu về tinh dầu hiện nay rất lớn. Mỗi năm ngành hương liệu mỹ phẩm trên thế giới cần khoảng 5.000 lít tinh dầu trầm hương đạt chất lượng cao, nhưng lượng tinh dầu cung cấp mới được khoảng 100 lít/năm (loại tinh dầu bình thường có nhiều hơn). Theo đánh giá của các chuyên gia về tinh dầu thì tinh dầu trầm hương của Việt Nam vẫn đứng hàng đầu thế giới về chất lượng. Được biết, một số nước trên thế giới cũng có trồng cây dó bầu, nhưng khi khai thác trầm hương thì chất lượng lại kém hơn trầm hương của Việt Nam cạnh tranh với trầm hương ở các nước khác. Tinh dầu trầm hương bán tại thị trường Việt Nam hiện nay lên đến 78 triệu đồng/lít, còn chào bán ở nước ngoài với giá cao

Hiện nay ở nước ta, cây dó bầu được trồng tập trung nhiều nhất ở một số tỉnh như:Quảng Nam, Bình Phước, Bình Dương, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang, Đắc Lắc, Gia Lai, Quảng Trị…với khoảng 12.500 hécta. Trong đó cây dó bầu chuẩn bị khai thác (4 năm tạo trầm) có trên 400 hécta. Theo Hội trầm hương Việt Nam, mỗi năm diện tích cây dó bầu cả nước tăng trên 2.500 hécta, ước tính đến 2010, diện tích dó bầu của cả nước sẽ lên đến 30.000 hécta. Riêng tại Đông Nai đã một số chủ trang trại ở Tân Phú, Xuân Lộc, Long Thành trồng cây dó bầu.Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ Tịch Kiêm Tổng Thư Ký Hội Trầm Hương Việt Nam đánh giá: “Đất và khí hậu ở Đồng Nai rất thích hợp với cây dó bầu. Một số vùng đất nghèo chất dinh dưỡng hơn nhiều so với đất của tỉnh Đồng Nai, nhưng cây dó bầu vẫn phát triển được tốt”.

Cây dó bầu vốn là cây lâm nghiệp nên việc trồng không mấy khó khăn. Trên mỗi hécta đất trồng được từ 1.000 – 1.200 cây dó bầu, có thể trồng xen vào những vườn cây lâu năm kém hiệu quả kinh tế mà chủ vườn có ý định chặt bỏ. Theo tính toán của ông Hồ Ngọc Vinh, giám đốc Công Ty TNHH sản xuất và thương mại Tinh Đất Việt (nơi cung cấp giống cây dó bầu tại TP.HCM) thì chi phí cho mỗi hécta dó bầu từ khi trồng đến khi thu hoạch (11 năm) vào khoảng 150 triệu đồng. Trong đó, tốn kém nhất là hóa chất để xử lý tạo trầm. Ông Vinh nói: “Tạo trầm hương bằng hóa chất, chất lượng trầm tốt hơn nhiều so với việc tạo trầm hương bằng phương pháp cũ là đóng kim loại vào thân cây. Do thời gian thu hoạch khá lâu (năm thứ 7 mới xử lý tạo trầm và năm thứ 11 mới thu hoạch trầm), chủ vườn phải bỏ một số tiền khá lớn để mua hóa chất nên nhìều người còn đắn đo. Song, so với lợi nhuận của nó thì số vốn đầu tư không phải là nhiều”. Giá trị kinh tế của cây dó bầu như vậy, nếu đem so sánh lợi nhuận với các loại cây khác, rõ ràng hiện nay nó đã hơn hẳn. Theo như lời ông Trần Quốc Cừ thì 1 hécta có thể thu được 1 tỷ đồng, tính ra 1 năm đạt khoảng 100 triệu đồng, quả là cây dó bầu mang lại hiệu quả kinh tế vượt xa so với Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn mong đợi là phấn đấu đạt 50 triệu đồng/hécta. Tuy nhiên, đầu tư trồng cây dó bầu đến khi thu hoạch là khá lâu, cần phải “trồng vốn”, do vậy nhiều người trồng dó bầu thường trồng xen cây ngắn ngày để “lấy ngắn nuôi dài”.